Logo Cung Cấp
Quốc hội thảo luận về dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án

Quốc hội thảo luận về dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án

10 tháng trước quochoi.vn

Sáng ngày 26/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án.


Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu điều hành nội dung thảo luận

Điều hành nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết tại Kỳ họp này Quốc hội đã nghe Tờ trình của Tòa án nhân dân tối cao về dự án Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án, nghe báo cáo thẩm tra và thảo luận tại Tổ về dự án Luật này. Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, đây là dự án Luật mới, điều chỉnh quan hệ pháp luật mới, có tác động nhiều mặt đến các quan hệ xã hội và nhận được sự quan tâm của cử tri và đại biểu Quốc hội.

Trước đó, qua thảo luận tại Tổ cho thấy hầu hết ý kiến tán thành với sự cần thiết ban hành Luật; đồng thời các đại biểu cũng cho ý kiến về phạm vi hòa giải, đối thoại tại Tòa án, việc thu phí, tiêu chuẩn bổ nhiệm hòa giải viên, quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên, quan hệ giữa hòa giải viên với Tòa án, trình tự nhận, phân công hòa giải viên, xử lý đơn khởi kiện, thời hạn hòa giải, thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành, đối thoại thành tại Tòa án.

Mở ra cơ chế mới trong giải quyết tranh chấp

Phát biểu tại hội trường, bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật, đại biểu Nguyễn Thị Thủy – Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Kạn nhấn mạnh cần thiết xây dựng phương thức giải quyết tranh chấp mới là hòa giải đối thoại tại Tòa án và đề nghị chưa thu phí hòa giải.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy phân tích thêm, khác với xét xử tại Tòa án bị ràng buộc bởi nguyên tắc xét xử công khai thì hòa giải diễn ra trong môi trường riêng chỉ có các bên liên quan tham gia, điều này giúp cho các bên yên tâm tin tưởng ngồi lại với nhau để giải quyết tranh chấp bất đồng. Ngoài ra, nếu được các bên đồng ý thì hòa giải viên có thể mời những người có uy tín trong dòng họ, bạn bè tin cậy của các bên cùng tham gia hòa giải để phân tích phải trái, thiệt hơn, giúp các bên cân nhắc thấu đáo trước khi quyết định. Mặt khác, chi phí xét xử và thi hành bản án dân sự, hành chính rất tốn kém từ chi phí cho các cán bộ tư pháp đến chi phí thẩm định, giám định viên, phiên dịch nếu có và việc tồn đọng các bản án dân sự, hành chính không được thi hành là rất lớn.

Trong khi qua thí điểm triển khai hòa giải, đối thoại tại Tòa án tại một số địa phương đã khẳng định đây là thiết chế hiệu quả, tiết kiệm cho cả người dân và Nhà nước với tỷ lệ hòa giải thành lên đến 78%, có những tỉnh như Khánh Hòa, Bình Dương thì tỷ lệ hòa giải thành lên đến 90%.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy – Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Kạn

Tiếp cận dưới góc độ tiết kiệm cho ngân sách, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho biết thêm, chi phí để mở một phiên tòa sơ thẩm là 5,5 triệu đồng, trong khi chi phí cho 1 vụ hòa giải là 1,2 triệu đồng. Với gần 40.000 vụ hòa giải thành công trong thí điểm vừa qua đã tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước gần 132 tỷ đồng. Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nhiều nước cũng quy định không thu phí hòa giải và cũng có nước quy định mức thu thấp hơn nhiều so với án phí xét xử. Nhấn mạnh hòa giải, đối thoại tại Tòa án cần được xem là bước đi ưu tiên trong phát triển tư pháp dân sự ở nước ta trong thời gian tới, do đây là phương thức tốt cho người dân xã hội tiết kiệm cho ngân sách, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho rằng, trước mắt chưa nên quy định về việc thu phí hòa giải đối thoại tại Tòa án.

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Hồng Hà – Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Phúc cho rằng, việc ban hành Luật nhằm thực hiện chủ trương tăng cường hòa giải, đối thoại giữa các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp, khiếu kiện của các bên trong quan hệ dân sự, hành chính, bảo đảm được quyền tự định đoạt của các bên đương sự, góp phần giảm tải cho Tòa án nhân dân các cấp. Việc ban hành Luật cũng nhằm thực hiện chủ trương của Đảng trong cải cách tư pháp, xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng đề án đổi mới tăng cường hòa giải, đối thoại trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự, hành chính.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Tạo – Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng lại cho rằng pháp luật hiện hành đã có thiết chế về hòa giải đối thoại tại Tòa án như trong tố tụng hành chính, tố tụng dân sự, hòa giải ngoài tòa án như trong Luật thương mại, lao động, đất đai, và hòa giải đối thoại tại cơ sở. Do đó, cần cân nhắc về sự cần thiết của dự án Luật này. Đại biểu Nguyễn Tạo lo ngại, đối với những tranh chấp phức tạp phát sinh qua nhiều hình thức hòa giải tư vấn rồi mới đến khởi kiện tại Tòa án thì giai đoạn hòa giải tiền tố tụng tại Tòa án có thể trở thành nhiêu khê, kéo dài thời gian tranh chấp, tốn kém về thời gian, tiền bạc của các bên. Trường hợp không quy định khéo sẽ làm phát sinh các chi phí, giảm khả năng hòa giải. Do đó cần xem xét kỹ về tính minh bạch của các quy định về tiêu chí, điều kiện để tiến hành giai đoạn hòa giải, đối thoại tại Tòa án, trong đó điều kiện tiên quyết là có sự đồng thuận, tự nguyện của các đương sự và đây không phải giai đoạn bắt buộc trước khi thụ lý đối với tất cả các vụ việc hành chính, dân sự.

Rà soát kỹ các quy định để bảo đảm thống nhất, khả thi

Góp ý về nội dung cụ thể của dự thảo Luật, đại biểu Hoàng Văn Hùng – Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên băn khoăn về địa vị pháp lý của mô hình hòa giải, đối thoại tại Tòa án bởi áp dụng mô hình hòa giải viên không làm phát sinh bộ máy nhưng lực lượng này do Tòa án quản lý, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, khen thưởng, kỷ luật, miễn nhiệm, phân công làm việc và làm việc tại trụ sở của Tòa án. Tuy nhiên mô hình này lại không phải trung tâm hay là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Tòa án.Vì vậy, đại biểu đề nghị cần xác định rõ mô hình, mối quan hệ của mô hình này với Tòa án nhân dân và các loại hình hòa giải khác, cơ chế quản lý của Tòa án trong quản lý, hỗ trợ, hướng dẫn hòa giải viên, bảo đảm cho hòa giải viên hoạt động khách quan, đánh giá tổng thể về cơ sở vật chất của hệ thống Tòa án hiện nay để thực hiện hòa giải đối thoại tại Tòa án khi hiện nay còn thiếu phòng hòa giải, cần đánh giá dự kiến sử dụng kinh phí trong phạm vi cả nước, đánh giá việc sử dụng cán bộ trong theo dõi.

Đại biểu Tạ Minh Tâm – Đoàn ĐBQH tỉnh Tiền Giang

Trong khi đó, đại biểu Tạ Minh Tâm – Đoàn ĐBQH tỉnh Tiền Giang kiến nghị bổ sung nguyên tắc hòa giải viên, tổ chức, cá nhân tham gia hòa giải tuân thủ quy định của luật này; bổ sung chính sách Nhà nước bảo đảm quyền, lợi ích của các bên liên quan tham gia hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Bên cạnh quy định trách nhiệm của Tòa án nơi diễn ra hòa giải, đối thoại thì cần bổ sung trách nhiệm của Tòa án, thẩm phán được phân công làm công tác hòa giải, đối thoại với hòa giải viên trong quá trình giải quyết vụ việc như về cơ chế kiểm tra, giám sát hòa giải viên, ràng buộc hòa giải viên bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc, trách nhiệm giải trình của hòa giải viên. Bổ sung quy định về thông tin công bố đánh giá kết quả hoạt động của hòa giải viên để các bên đương sự có thêm cơ sở để lựa chọn hoặc từ chối hòa giải viên…

Kỳ vọng luật mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, song đại biểu Nguyễn Quang Dũng – Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Nam cũng góp ý về công nhận quyết định hòa giải thành và cho biết hiện nay, trong pháp luật tố tụng dân sự có quy định công nhận quyết định hòa giải thành ngoài tòa án. Dự thảo Luật này cũng có quy định về công nhận quyết định hòa giải thành thì đây là sự tương thích với pháp luật tố tụng dân sự mà không phải là vấn đề mới. Do vậy có thể xem xét áp dụng như trong tố tụng dân sự và quy định rõ trong Luật này để làm cở sở cho thi hành quyết định hòa giải, bảo đảm hiệu quả của hoạt động hòa giải.

Bên cạnh đó cũng có đại biểu đề nghị bổ sung quy định về bảo vệ quyền trẻ em trong hòa giải đối thoại tại Tòa án. Cùng có đại biểu đề nghị cho tiếp tục thí điểm thực hiện hòa giải, đối thoại tại Tòa án cho đến khi luật được thông qua.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nêu rõ, qua thảo luận, Quốc hội hoan nghênh Tòa án nhân dân tối cao trình sáng kiến xây dựng luật để có thêm cơ chế trong giải quyết tranh chấp, khiếu kiện. Ngoài những vấn đề lớn các đại biểu Quốc hội đã nêu, cũng cần lưu ý đến tên gọi làm rõ là hoạt động hòa giải, đối thoại trước tố tụng tại Tòa án, cân nhắc thêm về yếu tố nước ngoài, vấn đề khen thưởng kỷ luật đối với hòa giải viên, đối thoại viên trên hình thức, cơ chế gì, mối quan hệ luật này với các luật khác có liên quan, bản chất pháp lý với các hình thức hòa giải hiện có.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo các cơ quan hữu quan, phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân tối cao đề nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện, chỉnh lý dự thảo Luật trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9./

Bảo Yến - Nghĩa Đức