Logo Cung Cấp
Cộng đồng thờ Mẫu với các lễ tết trong năm

Cộng đồng thờ Mẫu với các lễ tết trong năm

1 tháng trước vanhoavaphattrien.vn

Đối với cộng đồng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam, Tứ phủ cùng với ngày mùng 3 Tết Nguyên Đán, thì ngày Tết Đoan Ngọ, ngày Tết Trùng Thập là các ngày 'Tết Thày'. Tín ngưỡng gắn liền truyền thống dân tộc, coi trọng chữ lễ 'tiên học lễ hậu học văn' và 'ra lễ thì dễ giữ lễ thì khó'.


Trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam, Tứ phủ, các ngày tiệc chính là các ngày lễ tiết hầu các Tiên Thánh rất phong phú và đa dạng vào những dịp Đản Nhật và Hóa Nhật của các vị Tiên, Thánh. Trong năm còn có hầu Thượng Nguyên (tháng Giêng), hầu vào hè (tháng Tư), hầu ra hè (tháng Bảy) hay hầu Tất niên (tháng Chạp). Ngoài các lễ tết trên còn có Tết Đoan Ngọ (tháng Năm), Tết cơm mới (tháng Bảy) mà nay người mới ra đồng ít theo, hoặc do đồng thày không chỉ bảo nên không biết mà thực hiện.

- Tết Đoan Ngọ vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch là ngày Tết truyền thống tại một số nước Đông Á trong đó có Việt Nam. Ở nước ta quen gọi là " Tết giết sâu bọ". Ca dao ghi: "Tháng Năm ngày Tết Đoan Dương / Là ngày giỗ Mẹ Việt Thường Văn Lang". Truyền thuyết, Âu Cơ là một nàng tiên xinh đẹp sống ở trên những ngọn núi cao. Bà kết hôn với Lạc Long quân là giống rồng, sinh ra 100 người con đã biến dân Việt thành con Rồng cháu Tiên. Vì hai người về chủng tộc và môi trường rất khác nhau nên không thể chung sống với nhau trọn đời được. Họ bèn chia nhau mỗi người 50 đứa con, 50 theo mẹ, 50 theo bố. 50 người con theo mẹ đi đến ở Phong Châu, người anh cả trở thành vua Hùng Vương của nước Văn Lang. Vì Bà là dòng Tiên nên không mất (chết), nhân dân chọn ngày 5/5 (ngày sinh trăm trứng) là ngày để làm lễ kỵ (Giỗ mẹ Việt Thường) trùng ngày Tết Đoan Ngọ. Ngày giỗ của Quốc mẫu Âu Cơ xuất phát từ truyền thống uống nước nhớ nguồn. Trong ngày này, chúng ta hãy cùng nhau nhớ lại công ơn của những bậc tiền nhân tạo dựng cho ta cuộc sống tươi đẹp hôm nay.

Chú thích ảnh

Vào ngày này các ông bà cốt làm lễ tế mẹ Âu Cơ, là ngày “ Lễ Thày” ngày đệ tử lễ tạ ơn Thày Mẹ đồng (đẻ đồng) đã sinh thành, dạy dỗ nên mình.

- Tết Cơm mới vào trung tuần tháng mười. Có nơi cúng vào ngày mùng mười đúng vào ngày tết Trùng thập (10/10). Cũng có nơi cúng đúng ngày tết Hạ nguyên (15/10). Lại có nơi cúng chậm hơn vào ngày 20/10.

Tết Cơm mới còn gọi là tết Thường tân, diễn ra sau khi mùa màng đã thu hoạch xong. Tại các vùng quê Việt Nam mọi nhà thường nấu các loại bánh làm từ gạo (tất cả sử dụng bằng loại thóc mới thu hoạch) như bánh bột lọc, bánh giầy, bánh dẻo,... ngoài ra còn có xôi chè (gần giống với Tết 5 tháng 5 Âm lịch). Đến giờ hoàng đạo thì cúng gia tiên, thần linh, thổ địa.

Còn theo các thầy thuốc Đông y thì đây là khoảng thời gian chuyển giao mùa rõ rệt nên cây thuốc tích tụ được khí âm dương, hội tụ được sắc tứ thời. Nên ngày này còn được coi là ngày Tết của các thầy thuốc. Tục xưa thì đây là ngày mà các dược đồng lên núi hái thuốc, sau khi hái về họ sẽ tổ chức một bàn tiệc để ăn mừng. khoản đãi các đệ tử đồng thời tăng cường thêm các mối quan hệ xã giao với bạn hàng, những khách hàng lâu năm.

Còn theo Cụ Phan Kế Bính (1875 – 1921) nhà nghiên cứu văn hóa dân tộc ''Tết ấy (tức 10-10 âm lịch ) phần nhiều là các nhà đồng cốt và nhà thầy thuốc mới ăn (tết) thôi. Nhưng về nhà quê cũng nhiều nơi ăn, có nơi ăn to lắm, như ở vùng Phủ Hoài, … " . Theo hiểu biết dân gian thì ông đồng, bà đồng là những người có khả năng đặc biệt để chữa “bệnh âm” theo cách riêng mà đông tây y đành bó tay. Ngày này là ngày lễ lớn của những người theo tín ngưỡng thờ Mẫu và thường làm cỗ bàn linh đình. Vào ngày này mọi người thường làm lễ, cúng các vị thần linh, cảm tạ vì đã cho họ được khả năng chũa bệnh Sau khi thực hiện xong các nghi lễ thì sẽ đem bánh đi biếu đồng thày, bản hội những người thân quen, bạn bè, hàng xóm,...

Đối với cộng đồng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam, Tứ phủ cùng với ngày mùng 3 Tết Nguyên Đán, thì ngày Tết Đoan Ngọ, ngày Tết Trùng Thập là các ngày “Tết Thày”. Tín ngưỡng gắn liền truyền thống dân tộc, coi trọng chữ lễ “tiên học lễ hậu học văn” và “ra lễ thì dễ giữ lễ thì khó”.

Phạm Tứ