Logo Cung Cấp
Ký sinh trùng

Ký sinh trùng

1 tháng trước vanhoavaphattrien.vn

Nó hỏi sao mẹ lại khóc. Mẹ bảo do trời nắng, xe chạy nhanh nên bị bụi bay vào mắt. Mẹ đâu có khóc!


Ảnh: Trương Anh Sáng (ảnh minh họa)

Nó ăn sáng. Bên tai vang vẳng lời của biên tập viên bản tin Tài chính - kinh doanh phát trên VTV1 Anh Quang "Dịch COVID-19 đã khiến cho những con phố du lịch hay là chủ yếu phục vụ khách nước ngoài tại TP.HCM trở nên tiêu điều. Khi những con phố không còn sức sống, những gánh hàng rong, vốn được xem là sống ký sinh trùng trên những con phố này sẽ tồn tại ra sao?". Nó ấm ức, bất bình lắm. Chẳng nuốt trôi miếng cơm, khoác áo đi làm.

Nó nghe lời nhận định của GS.TS Nguyễn Văn Hiệp - Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học. Giáo sư phân tích, thứ nhất về mặt ngữ pháp, biên tập viên nói "người gánh hàng rong sống ký sinh trùng trên đường phố" là sai về ngữ pháp. "Sống" là động từ, "ký sinh trùng" là danh từ, nếu ai đó thực sự sống ký sinh vào người khác, thì về mặt ngữ pháp có thể nói "sống như ký sinh trùng", còn nói "sống ký sinh trùng" thì không đúng về ngữ pháp. Thứ hai, quan trọng nhất, biên tập viên đã sai về mặt dùng từ, cụ thể là sai về ý nghĩa của từ. "Ký sinh trùng" trong bản tin này được biên tập viên dùng với cách nói ẩn dụ. Nhưng đáng tiếc họ đã chọn từ không đúng. Người bán hàng rong bỏ sức lao động để kiếm sống sao có thể nói họ ký sinh trên đường phố. Từ ký sinh trùng còn có nghĩa biểu cảm mang hàm ý tiêu cực. Nói đến một người sống ký sinh vào người khác, ý là chê trách người đó. Nói như thế là xúc phạm những người bán hàng rong, cũng như không đúng với quan điểm của Đảng và Nhà nước về các loại hình kinh tế. Bán hàng rong không sai không xấu. Nó đã có từ xưa và nên tồn tại, giúp nhiều người khốn khó cùng khổ mưu sinh. Vấn đề là bán như thế nào mà thôi. Bán thế nào để giữ mỹ quan đô thị, văn hóa và tránh ảnh hưởng xấu đến giao thông. MC dùng từ như vậy là không đúng nhưng tổ biên tập cũng có trách nhiệm trong việc này vì đây không phải truyền hình trực tiếp mà là chương trình được ghi hình sẵn, phải trải qua nhiều khâu xét duyệt trước khi lên sóng.

Đúng rồi, bán hàng rong có gì là xấu chứ. Biết bao người con đã trưởng thành từ gánh hàng rong của cha, của mẹ, của bà, của ông, của chị…Tuổi thơ của anh em nó cũng đã gắn liền với xấp vé số, chiếc xe đẩy trĩu nặng của mẹ lăn khắp hang cùng ngõ hẻm của thành phố mưu sinh. Chiếc xe đẩy nhọc nhằn của mẹ đã chắp cánh cho anh em nó những ước mơ bay cao.

Trên đường về nhà, dưới ánh đèn rực rỡ muôn sắc màu, nườm nượp xe cộ đua chen, nhìn những gánh hàng rong kiên trì, nhẫn nại trên những nẻo đường phố thị, nó chợt buồn, chua xót, chạnh lòng nghĩ về quãng đường mai này của những người bán hàng rong, nhớ về tháng ngày đã qua...

***

Hai mẹ con bơ vơ trong ngôi nhà ọp ẹp lợp bằng lá dừa ven bờ kênh. Không có anh em, họ hàng. Mẹ bế nó còn đỏ hỏn nằm trong tay, nhìn căn nhà trống trơn mà cô đơn cùng cực. Bế tắc, hết đường nương náu, mẹ đành nuốt nước mắt bọc nó trong tấm áo vá chằng vá đụp bỏ làng ra đi. Dành giụm được chút tiền lẻ, mẹ ôm nó đứng bên quốc lộ 80 đón xe vào thành phố. Chuyến xe đường dài làm mẹ nó mệt lả. Thành phố đông quá. Mẹ ôm chặt nó vào lòng thủ thỉ “Con ơi! Mẹ biết bắt đầu từ đâu?”.

Mỗi ngày mẹ vẫn bế nó đến chùa để lạy Phật, làm công quả cho nhà chùa để xin nước cơm cho nó bú, xin bát cháo cho nó ăn. Một Việt kiều ở Mỹ trong một lần đến lễ chùa đã ngỏ ý với mẹ muốn xin nó về nuôi, đến năm18 tuổi, họ sẽ đưa nó trở về thăm mẹ. Mẹ trăn trở, đắn đo suy nghĩ nhiều lắm. Ở với Việt Kiều nó sẽ có cuộc sống sung sướng, được chăm sóc chu đáo, điều kiện học hành cũng tốt hơn. Họ cần, họ muốn có nó thì họ nói vậy, khi có được nó rồi họ thất hứa thì mẹ biết làm sao? Chỉ nghe họ giới thiệu mình là Việt kiều nhưng chắc gì đã phải, biết đâu đó lại là kẻ buôn người núp bóng danh nghĩa Việt kiều để xin con nuôi nhằm hợp thức hóa thủ tục. Sang đến trời Âu, trời Mĩ chúng bán cho những tổ chức tội phạm, nhà chứa, cuộc đời, số phận nó sẽ đi về đâu. Rồi khi biết được sự thật thân thế của mình nó sẽ hận mẹ biết nhường nào. Trên bước đường rong ruổi bán hàng rong mẹ vẫn nghe đài, báo cảnh tỉnh người dân cần cảnh giác với những kẻ buôn người núp bóng xin con nuôi.

Với xấp vé số trên tay, mẹ bồng con lang thang khắp ngõ ngách thành phố kiếm đồng lãi còm rau cháo nuôi nhau. Những tiếng rao dài suốt con phố nhỏ thẳm sâu, miệt mài vẽ vào đêm dáng gầy gò của mẹ. Nó vào lớp 1. Mẹ đã bật khóc ôm vào lòng hôn lấy hôn để khi thấy dòng chữ đầu tiên của nó viết lên tường vào ngày đầu tiên nó biết viết tròn chữ: "Mẹ ơi, con yêu mẹ rất nhiều". Mỗi lúc đưa nó từ trường về phòng trọ, mẹ mệt nhoài nhưng tiếng cười nói hồn nhiên của nó làm mẹ tan biến hết mọi sự mệt mỏi, chán chường, muốn buông xuôi. Tiếng cười nói hồn nhiên của nó đã tiếp thêm sức lực để mẹ vững vàng bước tiếp trên con đường mưu sinh đầy gian khổ, khó khăn.

Nhà có thêm thành viên mới. Anh em nó mỗi ngày mỗi lớn. Nhà nghèo nên quần áo anh em nó mặc, giầy dép anh em nó đi, cặp sách, tập viết, bút mực anh em nó học,… do người ta cho. Cũ người, mới ta. Dù là đồ cho nhưng vẫn còn dùng được tốt, chỉ hơi cũ tí thôi, không phải mua, tiết kiệm được đồng nào hay đồng ấy. Tiền nhà trọ, tiền trường nặng đôi vai mẹ. Tiền lời bán vé số chẳng thấm tháp vào đâu với nhu cầu thường nhật, mặc dù mẹ con nó đã tiết kiệm rất nhiều.

Mẹ chọn bán bánh giò, bánh chưng, củ đậu, dâu da,…mỗi thứ một ít để mưu sinh. Lúc mới vào nghề việc bán buôn ế ẩm. Có khi cả ngày bán được có vài chục ngàn, không đủ lo miệng ăn huống gì lo việc học cho con. Mỗi bước chân của mẹ là cả bao nỗi nhọc nhằn, chứa đựng bao tình yêu thương âm thầm, bền bỉ dành cho anh em nó. Nghĩ đến ngày con thành đạt, mẹ nó không bỏ cuộc. Để bán được nhiều hơn, hằng ngày mẹ phải dậy từ 3 giờ sáng cuốc bộ từ quận 10 lên quận 1 lấy hàng về bán cho đến khi chiều muộn mới về đến nhà. Tháng nào con đóng học phí, mẹ phải bán thêm buổi tối để có thêm thu nhập. Nơi nào đông người là nơi đó có mẹ. Trời nắng thì đỡ, trời mưa thì ướt như chuột lột nhưng cũng ráng phải bán cho hết, nếu không sẽ cụt vốn. Ế, bánh giò, bánh chưng thay cơm. Thấy mẹ buôn bán vất vả, một người tốt bụng cho mẹ chiếc xe đẩy cũ để hàng bán. Có xe đẩy, ngoài bán bánh giò, bánh chưng mẹ còn bán nào thịt heo, thịt gà, cá, cà chua, bí đao, dưa muối,…mỗi món nhu yếu phẩm một ít. Nhờ có xe đẩy, việc buôn bán của mẹ đỡ cực phần nào.

Một lần đi học về bị mắc mưa, nó bị sốt, người nóng bừng mà chân tay lại lạnh cóng khiến người run cầm cập. Mẹ lo lắng ôm nó vào lòng, bắt xe ôm đưa đi nhập viện. Ngồi bên cạnh, mẹ dấp nước mát vào chiếc chăn bông đắp lên trán, lấy dầu nóng nhẹ nhàng xoa vào lưng, vào ngực, vào lòng hai bàn tay, bàn chân. Nhìn mẹ, nó thấy đôi mắt mẹ thâm quầng lại vì thức khuya. Phía đuôi mắt đã xuất hiện những nếp nhăn, dấu hiệu sự tàn phá của thời gian. Đôi bàn tay mềm mại, trắng trẻo trước đây của mẹ bị sự vất vả làm cho gầy guộc, thô ráp, chai sần.

Mỗi lần mẹ bị ốm thiêm thiếp trên giường, người xanh xao, đôi mắt mệt mỏi, đôi môi tái nhợt nên khuyên đi khám bệnh. Bệnh xoàng mà đi khám bác sĩ bắt nhập viện tốn tiền lắm, uống vài liều thuốc mẹ sẽ khỏi. Nó lo lắm. Mẹ có mệnh hệ nào, nó biết xoay sở ra sao?

Mặc dù phải vất vả mưu sinh, chống chọi với bao hiểm nguy, cạm bẫy như gặp cướp, bọn nghiện hút, kẻ háo sắc, nỗi lo bị phạt khi bán trên đường cấm, lực lượng phường kiểm tra, bị nhóm thanh niên dọa nạt lấy tiền.... nhưng mẹ lúc nào cũng lạc quan, yêu đời, trên môi luôn nở nụ cười bởi mẹ nghĩ bậc làm cha, làm mẹ không thể cho con cuộc sống sung túc nhưng quyết không để con nghỉ học bởi chỉ có kiến thức thì mới đỡ khổ sau này. Dù người ta có dè bỉu, khinh khi sự nghèo khó của mình tức thời nhưng thời gian sẽ chứng minh nền tảng vững chắc mẹ tạo dựng cho các con sẽ mãi trường tồn. Vì thế, mẹ luôn cố gắng làm lụng để nuôi nó và hai đứa em. Ba anh em nó đứa nào cũng hiểu được tình yêu thương vô bờ bến cũng như những khó khăn, vất vả của mẹ nên bảo ban nhau chăm ngoan, đứa lớn chăm sóc đứa bé, phân công việc nhà mỗi người một nhiệm vụ để mẹ không phải làm việc nhà khi đi làm về.

Lớn lên một chút, đứa nào cũng đi bán kem kiếm tiền phụ mẹ, bữa nào còn ít thì đem về ăn, bữa còn nhiều thì gởi cho người ta ngày mai tới lấy thêm một ít nữa đi bán tiếp. Lớn hơn một chút, lại đi làm thêm ở quán cơm, quán cà phê. Thời gian một ngày chỉ xoay quanh việc học và làm thêm, không có ngày nghỉ lễ, tết. Ngày lễ, tết là ngày mọi người đi chơi sẽ tiêu tiền nhiều hơn nên tiền lời bán kem cũng nhiều hơn, mặc dù anh em nó rất muốn nghỉ để được đi chơi như người ta. Nhà mình nghèo, đâu thể đua đòi được. Sắp tới kì đóng học phí, tiền nhà trọ rồi. Bán kem cực nhưng vui vì anh em nó còn được cắp sách đến trường, được giúp mẹ vơi đi gánh nặng mưu sinh. Anh em nó ai cũng ngoan ngoãn, có hiếu, ham học và luôn cố gắng học giỏi để được nhận học bổng trang trải bớt phần nào sự vất vả của mẹ. Mẹ thường thường nói vui với anh em nó, bằng khen nhiều cả mấy xấp cứ để dồn đó sau này đếm lại, bao nhiêu bằng khen là đưa tiền lại cho mẹ. Khóe mắt nó cay cay.

Thầy giáo nói như reo trong điện thoại với mẹ nó: "Chị ơi, cháu đậu đại học rồi chị ạ". Mẹ nó để xe đẩy nhờ người trông giùm, vội vàng bắt xe ôm về phòng trọ. Mấy người bạn bán hàng rong biết tin tập trung kín phòng trọ chúc mừng, khen ngợi. Cầm tờ giấy trúng tuyển mẹ khóc. Tờ giấy ướt nhòe nước mắt. Nó hỏi sao mẹ lại khóc. Mẹ bảo do trời nắng, xe chạy nhanh nên bị bụi bay vào mắt làm sưng đấy thôi. Mẹ đâu có khóc!

***

Mẹ không có điều kiện để xin việc cho con nhưng anh em nó khi vừa ra trường đã có cơ quan, doanh nghiệp, tập đoàn mời về làm việc đã đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mẹ khi gặt hái được quả ngọt cho mình. Nuôi con khôn lớn, mẹ nó không mong gì hơn là các con được thành tài, sống hạnh phúc.

Lưng đã còng, mái tóc bạc màu mây, gương mặt đã bị sức mạnh thời gian in hằn bao nếp nhăn chống chọi với cuộc sống khắc nghiệt, sức khỏe không được tốt, vậy nhưng hàng ngày mẹ vẫn dọn đồ ra bán hàng dù con cái đã ổn định cuộc sống, có khả năng chăm lo cho mẹ. Mẹ bảo nghề này gắn bó máu thịt với mẹ từ lúc mới bước chân vào thành phố. Nó giúp mẹ nuôi ba con học hành thành đạt. Bây giờ không nỡ bỏ. Mẹ còn khỏe còn làm được để có đồng vô đồng ra, đỡ gánh nặng cho các con, với lại mẹ ngồi bán để còn chờ…

Mẹ còn chờ? Nó ngạc nhiên lắm mỗi khi nghe mẹ nói như vậy. Mẹ chờ chồng ư? Gương mặt mẹ có vết sẹo dài trên má cộng với cái u trên lưng khiến lưng mẹ gù. Đám trai làng buông lời chọc ghẹo trăng hoa trên nỗi đau của mẹ. Mẹ buồn lắm, càng thu gọn mình lại trong vỏ ốc sống khép kín hơn. Mẹ chờ bố mẹ ư? Một đêm thức giấc, hai người thân yêu nhất của mẹ đột ngột ra đi vì bị tai biến.

Mẹ trở thành trẻ mồ côi.

Mẹ chờ ai?

Đầu giờ chiều khi nó đang thuyết trình đề án xây dựng cầu vượt trung tâm thành phố thì nhận được điện thoại của em dâu “anh về gấp, mẹ nhập viện”. Nó vội xin phép nghỉ, giao cho cấp phó thuyết trình tiếp, vội vã đến bệnh viện.

Trên giường bệnh ga trải trắng toát, người mẹ chằng chịt ống dây. Bác sĩ nói mẹ bị suy hô hấp nên tiến hành đặt ống nội khí quản, thở máy VCV, tiến hành lọc máu tĩnh mạch liên tục. Người mẹ xanh xao, đôi mắt nhắm nghiền mệt mỏi, đôi môi không còn hồng hào mà tái nhợt. Nhìn mẹ nằm thiêm thiếp trên gường bệnh, lòng nó quặn thắt nắm lấy bàn tay nhăn nheo gầy guộc của mẹ ấp vào má tìm hơi ấm, nước mắt ràn rụa. Mẹ ơi mau mạnh khỏe để trở về với anh em con. Anh em con không thể sống thiếu mẹ được. Vắng mẹ, anh em con biết trông cậy vào ai? Anh em con không muốn trở thành trẻ mồ côi.

Em nó đề nghị đưa mẹ ra nước ngoài điều trị. Nó gạt đi. Em nó giận, bỏ ra ngoài một nước ngồi dưới hành lang bệnh viện khóc rấm rức. Nó không đồng ý cho mẹ ra nước ngoài chữa trị không phải vì sợ tốn kém tiền bạc. Tình trạng bệnh hiện giờ của mẹ làm sao mà đi được. Bệnh của mẹ, bác sĩ sẽ không kí duyệt cho chuyển bệnh vì nếu kí chuyển viện mẹ có mệnh hệ nào thì họ sẽ chịu trách nhiệm rất lớn. Hãng hàng không không dám chuyên chở vì mẹ thuộc một trong loại bệnh mà Hiệp hội vận chuyển hàng không Mỹ (ATAA) và Hiệp hội y học Mỹ (AMA) đã thống nhất danh sách các bệnh tật mà người mắc không được phép hoặc nên hạn chế đi trên các chuyến bay thương mại. Vả lại, trình độ khoa học kĩ thuật, đội ngũ y bác sĩ ở bệnh viện cũng cao. Những bác sĩ đầu ngành, những trang thiết bị tối tân nhất cũng đã được huy động để chữa trị cho mẹ. Như vậy cũng là yên tâm rồi.

Bệnh trở nặng. Mẹ ra đi trong một chiều hoàng hôn tím mặc dù y bác sĩ tận tình cứu chữa.

Dọn dẹp lại chiếc tủ đựng quần áo. Nó mở khóa ngăn tủ nhỏ thấy một số tờ giấy theo thời gian đã ngả màu vàng ố, tò mò cầm lên đọc.

Tờ thứ nhất:

Hôm nay, ngày...tháng…năm….

Chị ơi! Em khổ lắm! Em lỡ dại nên sinh con ngoài ý muốn. Sợ xóm làng dị nghị, sợ cha mẹ họ hàng khinh bỉ, xa lánh và không có khả năng nuôi con nên em nhờ cậy chị nuôi nấng con em. Khi nào kinh tế ổn định, em sẽ đón cháu về nuôi.

Cháu sinh ngày….tháng….năm, lúc….giờ chị ạ. Em đặt tên con là Nguyễn Hoàng Lâm.

Em gái tội lỗi.

Tờ thứ hai:

Mẹ xin lỗi con, mẹ sinh con không đủ điều kiện để nuôi con, mong con thông cảm cho mẹ. Mẹ bỏ con lại trên chiếc xe đẩy nhờ chị chủ xe nuôi con hoặc chị tìm ai đó nuôi cháu giúp em, mong con được nên người, mẹ ngàn lần xin lỗi. Mong con có cuộc sống với mẹ mới vui vẻ hạnh phúc yêu thương con.

Tờ thứ ba:

Giấy biên nhận.

Tôi xin được giấu tên. Tôi sinh được bé trai sinh ngày…tháng…năm…Vì tôi không nuôi được nên nhờ chị nuôi nấng cháu. Tôi không vương vấn gì hết. Giấu tên!

Nó ấp những tờ giấy lên ngực, nấc lên từng tiếng nghẹn ngào!

Trương Anh Sáng