Logo Cung Cấp
Nghệ nhân, đồng thầy Nguyễn Thị Phương - những trăn trở về tín ngưỡng Thờ Mẫu

Nghệ nhân, đồng thầy Nguyễn Thị Phương - những trăn trở về tín ngưỡng Thờ Mẫu

1 tháng trước vanhoavaphattrien.vn

Nghệ nhân Nguyễn Thị Phương sinh năm 1964 trên mảnh đất xứ Thanh, mảnh đất có nền văn hóa lâu đời và đặc sắc, nên nghệ nhân Nguyễn Thị Phương luôn ý thức được trách nhiệm cũng như vai trò giữ gìn, bảo tồn phát triển di sản văn hóa của mình và lớp thế hệ con cháu sau này.


Gia đình hạnh phúc của nghệ nhân – đồng thầy Nguyễn Thị Phương

Cơ duyên đến với Đạo Mẫu

Cũng từng mang ước mơ, hoài bão như nhiều cô gái khác, nhưng nhờ một cái duyên, nhờ có “căn đồng” và được lựa chọn nên cô đã đến với công việc hầu đồng như một định mệnh của cuộc đời. Dường như những người con Phật Thánh số phận đã định sẵn gặp nhiều tai ương, trắc trở mà không tài nào có thể giải thích được. Để rồi người nặng căn, nặng số cần phải ra mở phủ trình đồng, nguyện phụng sự Tiên Thánh đến mãn chiều xế bóng. Từ một người đã từng bị căn số, đồng thời trải qua bao nhiêu năm học hỏi và nghiên cứu về phong thủy ngũ hành tương sinh, tương khắc và tìm cách phục chế cân bằng âm dương, từ đó cuộc sống của bà cũng theo thay đổi hướng tích cực. Văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt là một truyền thống tốt đẹp mà cha ông ta đã gìn giữ và lưu truyền lại. Chính vì vậy bà luôn cố gắng học hỏi và tích lũy từ nhiều thế hệ đồng thầy, từ những bạn đồng để cùng nhau phát triển gìn giữ và lưu truyền đạo Mẫu cho thế hệ sau này. Đó là một việc làm hàng ngày hàng giờ kiên trì và bền bỉ nhưng lại rất cần ở những người thực hành một cái tâm trong sáng.

Chữ “Tâm” kia mới bằng ba chữ “Tài”

Từ ngày được Phật Thánh khai sáng, theo hầu Đạo Mẫu, một chặng đường không dài nhưng cũng không hề ngắn, nghệ nhân Nguyễn Thị Phương đã trải qua bao gian nan mới có được giây phút thảnh thơi an nhàn như ngày hôm nay. Bà đã giúp biết bao người thoát khỏi những bể khổ lầm than, thức tỉnh những con người còn u mê bởi lòng tham và đố kị. Mỗi ngày đèn nhang thành tâm niệm Phật, bà lại thấy mình khỏe mạnh hơn, cuộc sống ý nghĩa hơn. Chỉ một việc làm nhỏ giúp ích cho đời cũng chính là niềm vui to lớn của bà. Giúp người cũng chính là giúp mình. Đồng thầy luôn tín tâm, luôn đặt chữ Tâm lên hàng đầu bởi “Chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài”. Chính vì thế mà hàng năm, các trường học trong tỉnh và ngoài tỉnh, các cháu bé khuyết tật, gia đình khó khăn cần sự ủng hộ giúp đỡ là đồng thầy lại hoan hỉ giúp đỡ dù ít dù nhiều. Bà đã làm việc hết mình vì cái tâm sáng, luôn mở rộng tấm lòng từ bi để cứu độ chúng sinh, giúp đỡ con nhang đệ tử và những gia đình có nhiều khó khăn. Bà nói: “mình cũng có những lúc khó khăn, bần hàn nên giờ giúp được ai cái gì thì nên giúp, sống tốt đời đẹp đạo cũng là tích chút công đức cho con cháu sau này”.

Tín ngưỡng thờ Mẫu là một phần của đời sống tâm hồn và diễn xướng văn hóa dân gian Việt Nam. Nghi lễ quan trọng trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt là nghi thức lên đồng thông qua các ông đồng bà đồng. Đây là hình thức diễn xướng tâm linh trong sinh hoạt cộng đồng gắn liền với môi trường cộng đồng. Lên đồng là một giá trị di sản văn hóa đặc sắc. Sân khấu tái hiện sống động các vị thần linh cũng như các nhân vật lịch sử. Lên đồng vừa là một hoạt động văn hóa vừa là tín ngưỡng. Thực hành nghi lễ giống như một bảo tàng sống bảo lưu lại quá khứ vàng son của lịch sử những ông hoàng bà chúa ở Việt Nam mà còn có tác dụng bảo tồn các di sản văn hóa dân gian người Việt. Sau bao nhiêu năm vất vả bôn ba nghiên cứu về văn hóa Việt và đi sâu vào đạo Mẫu, nghệ nhân Nguyễn Thị Phương có cơ hội được thực hành nghi lễ diễn xướng hầu đồng tại nhiều đền thờ trong cả nước. Trong nghi lễ, nghệ nhân đã hóa thân trong các giá đồng từ Tam tòa Thánh Mẫu cho tới các giá nhà Trần uy phong lẫm liệt, rồi lại nhập vai các giá chúa Tây Thiên lộng lẫy, chúa Nguyệt Hồ, rồi các giá Quan ra trận, các giá chầu, giá cô, giá cậu... Đồng thầy Nguyễn Thị Phương chia sẻ: “nhiều năm làm thầy và đi rất nhiều nơi để cởi nút thắt văn hóa tâm linh, giúp đỡ những gia đình vướng phải nghiệp duyên, tôi không tư cầu mưu lợi, mà tất cả xuất phát từ cái tâm, cái đức. Khi giúp đỡ các con nhang đệ tử vượt qua được khó khăn, có cuộc sống vui vẻ đối với tôi niềm vui được nhân lên”.

Nghệ nhân Phương cũng nhận định: “Tâm là giá trị cốt lõi của tín ngưỡng thờ Mẫu. Mẫu dạy con người sống hướng thiện, có cái tâm trong sáng, biết đối nhân xử thế, thờ phụng ông bà tổ tiên và biết ơn những người có công với dân, với nước. Còn Đẹp và Vui trong tín ngưỡng thờ Mẫu được thể hiện qua lễ hầu đồng. Sự tương tác giữa hầu đồng, cung văn và người dự trong không gian buổi lễ khiến con người thăng hoa, quên đi phiền muộn trong cuộc sống hằng ngày”. Tín ngưỡng thờ Mẫu là sự tin tưởng, ngưỡng mộ, tôn vinh và thờ phụng những vị nữ thần gắn với các hiện tượng tự nhiên, vũ trụ được người đời cho rằng có chức năng sáng tạo, bảo trợ và che chở cho sự sống của con người (như: trời, đất, sông nước, rừng núi..), thờ những Thái hậu, Hoàng hậu, Công chúa là những người khi sống tài giỏi, có công với dân, với nước, khi mất hiển linh phù trợ cho người an, vật thịnh. Phật thánh tạo nên vẻ đẹp cho mình, người trần mượn bóng thánh để hầu đồng. Muốn đưa nét đẹp hầu đồng thì trong lòng mình phải duy tâm, phải biết trong lòng người khác như thế nào. Nhiều người lợi dụng nghiệp chướng thì bao đời không hết tội. Đến với Thánh mẫu thì bản thân cần phải thật tâm: Tay chấp, gối quỳ, miệng tâu không điêu ngoa để trở thành người từ bi.

Bảo tồn và phát huy nét đẹp trong tục thờ Mẫu của người Việt là một việc làm thiết thực góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thời nay. Sự quan tâm của nhà nước, người quản lý, các cấp, ban ngành sẽ là một cách để giúp cho tục thờ Mẫu ngày một khẳng định vị trí của mình trong đời sống tinh thần của người dân và đặc biệt là khẳng định giá trị của tục thờ Mẫu trong văn hóa Việt Nam. Công việc này đòi hỏi sự đóng góp công sức của nhiều người mà hơn ai hết các thanh đồng với tư cách là những người trong cuộc cần có nhiều nỗ lực nhất, điển hình như người có tâm đức như bà. Với nghệ nhân Nguyễn Thị Phương nhìn bách gia êm ấm đủ đầy là bà cảm thấy viên mãn. Đối với bà, giúp mọi người an vui là bà vui.

Nguyễn Hương