Logo Cung Cấp
Dòng kênh ký ức

Dòng kênh ký ức

1 tháng trước vanhoavaphattrien.vn

Dòng kênh thân thương đầy hoa cỏ may trở thành một phần ký ức. Sau này tôi viết bài thơ 'Bông cỏ may' được nhạc sỹ Đỗ Thành Khang phổ nhạc thành ca khúc cùng tên, cũng từ ký ức này.


Tác giả tìm lại dòng kênh ký ức.

Tôi đã về tìm lại dòng kênh ký ức. Nhà nông, “nhất nước nhì phân tam cần tứ giống”, nước là số một. Kênh C8 dẫn nước từ hệ thống thủy lợi như Bãi Tràn, kênh Vách nam về các xã trung và hạ can...Các xã thời ấy đều có từ “lộc” phía sau. Bây giờ có mode lấy lại tên cũ thời Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức...Việt Nam cứ phải theo mode. Lĩnh vực nào cũng “hội chứng”. Hội chứng muôn năm.

Chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất rồi lần thứ hai nổ ra. Tôi bé bằng chiếc kẹo kéo, y chang que kem gầy. Quê nhà như bức tranh nằm bên quốc lộ 1, có cả tuyến đường 15 chạy qua. Huyết mạch và chiến lược. Còn có cầu đường bộ vắt qua sông. Bom Mỹ “hào phóng” cày xới, nhằm “chặt đứt” hai con đường. Tuổi tôi lớn lên dưới hầm. Tôi nhớ “nhà thơ lục bát” quê xứ Thanh, Lê Đình Cánh. Ngày về quê tôi, ông hỏi người dân tên từng loài cỏ. Ông muốn hình dung, loài cỏ gì mà hạt giống gửi tận mấy tầng đất. Bom đạn lật lên vẫn thắm xanh cánh đồng.

Trường Cấp 3 mang tên Can Lộc giải thể vì chiến tranh. Rất may khi tôi vào cấp 3 thì Hiệp định Paris đã ký kết trước đó một năm, cuộc tổng tiến công giải phóng miền Nam đã bắt đầu bằng chiến dịch Tây Nguyên. Trường cấp 3 Đồng Lộc xa nhà gần 10 km. Nói sao hết cái nghèo nhỉ? Chỉ biết rằng đôi chân nhỏ bé của tôi đã đi bộ đằng đẵng 3 năm, bất kể mưa nắng để đến trường. Chắc chắn nếu nhân 10 km trong thời gian 3 năm phổ thông, tôi đã đi được hành trình bằng chiều dài đất nước.

Con kênh C8 vươn dài theo con đường đi bộ.

Con kênh xanh xanh những mùa sen nở khắp nơi / Bao câu tơ duyên dạt dào tim ai thắm tươi”, bài hát của Ngô Huỳnh nằm lòng tôi những năm tháng ấy, dẫu tác giả viết về con kênh Nam bộ và tình yêu đôi lứa, thời xưa xa.

Cũng vì xa nhà, nên tốt nghiệp cấp 2 xong, thế hệ tôi, cùng làng chưa đến chục người dám đi học cấp 3. Làng tôi nghèo đến nỗi, từng có câu ca “Dù ai béo tốt như voi/ Đã về Kỳ Lạc sẽ lòi xương ra”. Đầu đội nón cời, chân trần, mưa cũng như nắng, nhóm chúng tôi cần mẫn 3 năm trời đi bộ, kiếm chữ. Chỉ riêng điều này, với bọn trẻ bây giờ, kể lại chưa chắc đã tin.

Lịch trình của tôi và đám bạn, sáng 10h đến 10h30, bắt đầu “hành quân”. Thời tiết nắng, mưa thì đi sớm hơn để 13h30 vào lớp học. Tan học, thường 19h hoặc hơn mới về đến nhà. Niên học nào học buổi sáng thì 4h00 đã in ới nhau lên đường. Học buổi chiều còn được cha mẹ cho ăn trước để đi, học buổi sáng thì mỗi đứa làm một nắm khoai lang khô cho vào túi quần. Vừa ăn vừa đi.

...

Giọt mồ hôi miền Trung

thơm thơm cỏ mật

phanh phui lưng cha, tay mẹ thắp đầy nón ớt

lứa đôi thề nguyền trên đôi môi cay

(Miền Trung và tôi)

Mồ hôi miền Trung. Vâng mảnh đất nhọc nhằn, con người lam lũ quê hương biết bao thế hệ vắt hy vọng thành giọt mồ hôi. Tôi và chúng bạn vắt ước mơ thành giọt mồ hôi. Đói và khát.

Bản nhạc “Bông cỏ may”, của nhạc sỹ Đỗ Thanh Khanh, thơ Ngô Đức Hành

Mùa hè, đi từ nhà lên đến xóm đầu tiên của Khánh Lộc, chúng tôi đã vào nhà dân xin nước. Đến xóm đầu và xóm cuối của Trung Lộc xin lần thứ hai, thứ ba. Nhà dân nào cũng có vại nước mưa trước sân nhà. Mỗi đứa múc một gáo, nước vừa vào họng vừa chảy tràn trên mặt, ngấm vào áo cho đỡ nóng. Có vại nước mưa đã quý.

Khánh Lộc là vùng trũng, nước trong lu được gánh về từ giếng đất của làng. Dân Trung Lộc, nước trong vại có khi nước múc từ Bãi Tràn. Nhiều khi không kịp vào nhà dân, ấn nón cời xuống dòng kênh C8 cho nước ngấm vào, lọc được rác rưởi, cứ thế mà uống. Thật may, thời đó, dòng kênh, cánh đồng không ô nhiễm như bây giờ, không đứa nào đau bụng.

Dòng kênh thân thương đầy hoa cỏ may trở thành một phần ký ức. Sau này tôi viết bài thơ “Bông cỏ may” được nhạc sỹ Đỗ Thành Khang phổ nhạc thành ca khúc cùng tên, cũng từ ký ức này.

...

anh chỉ là một bông cỏ may

nhuốm bụi đường

vấp lắng lo khuya sớm

mưa gió bốn mùa chăm bẵm đa mang

ngày đến trường

em không mặc áo dài khoác vai mình bóng nắng

lẫn vào mình bông nguyên sơ cúi xuống

thẹn thùng sắc tím mùa thương

(Bông cỏ may, thơ Ngô Đức Hành)

Con kênh tần tảo làm nên mùa vàng

Kênh C8, còn in dấu chân chúng tôi. Cỏ bốn mùa khát lịm bàn chân. Trong đám bạn cùng đi học gieo mơ ước cũng có người đang học dở năm cuối cấp 3, được gọi nhập ngũ. Có bạn hy sinh, có bạn để lại một phần máu thịt trên chiến trường. Nhiều bạn đi đại học, trở thành kỹ sư, giảng viên...tần tảo ở cuộc đời như dòng kênh. Những người còn hiện hữu ở “cõi tạm” này giờ đã lên ông, lên bà. Tuy nhiên, trong “hương bốn mùa” của cuộc đời mình có hình ảnh dòng nước con kênh trong xanh, thời quá vãng, có mùi thơm đồng lúa vàng con kênh lặng thầm góp sức.

Kênh C8 dẫn nước từ nguồn, kênh C6 nối kênh C8 vắt qua cánh đồng làng tôi. Trong trái tim tôi có tượng đài hai dòng kênh. Tôi muốn cất lên tiếng hát “Con kênh xanh xanh, những mùa sen nở khắp nơi” giữa đất trời quê hương.

Hà Tĩnh, ngày 19/6/2021

NĐH

Tản văn của Ngô Đức Hành