Logo Cung Cấp
Đề xuất cho rút BHXH một lần: Không ổn

Đề xuất cho rút BHXH một lần: Không ổn

1 tháng trước datviet.trithuccuocsong.vn

Cho rút BHXH một lần vừa không đảm được mục tiêu an sinh cá nhân, an sinh cộng đồng vừa bất hợp lý.


Định hướng sửa luật bảo hiểm xã hội (BHXH) vừa được Bộ LĐ-TB-XH gửi Bộ Tư pháp trong đó vẫn giữ quy định cho phép người lao động rút BHXH một lần sau khi nghỉ việc từ 1 năm trở lên nhưng không đóng tiếp. Đáng chú ý, quy định đề xuất người lao động có thể bị giảm đến 50% quyền lợi nếu rút bảo hiểm xã hội một lần.

Không ủng hộ đề xuất cho rút BHXH một lần. Ảnh minh họa

Đề xuất này của Bộ LĐ-TB-XH tiếp tục nhận được nhiều ý kiến trái chiều và kể cả những lo ngại không chỉ là quyền lợi của người lao động có thể bị giảm đi mà còn là tính ổn định của quỹ cũng như mục tiêu an sinh xã hội khó đạt được.

PGS.TS Mạc Văn Tiến - Viện Công nhân và Công đoàn cho biết, trên thế giới có nhiều mô hình bảo hiểm xã hội khác nhau.

Ví dụ như Mỹ, quỹ BHXH lại như một dạng tiết kiệm của cá nhân, góp trước trả sau. Với mô hình này, tới thời hạn đáo hạn, người đóng sẽ được rút tất cả tiền lãi, gốc sau khi đã cân đối phù hợp với mức chi trả sinh hoạt, bảo đảm được đời sống khi nghỉ hưu.

Tuy nhiên, mô hình BHXH tại Việt Nam lại được xây dựng theo mô hình vừa mang tính cá nhân, vừa mang tính chia sẻ với cộng đồng, cụ thể là gắn quyền lợi cá nhân với trách nhiệm an sinh xã hội.

Vì điều này, mục tiêu của BHXH ở Việt Nam không chỉ bảo đảm cho người lao động có một khoản thu khi nghỉ hưu mà còn phải bảo đảm an sinh xã hội cho cả cộng đồng người đóng góp.

Với mục tiêu xây dựng của quỹ như vậy, PGS.TS Mạc Văn Tiến khẳng định, việc cho phép rút quỹ một lần là không phù hợp.

Những điểm không phù hợp cụ thể được ông phân tích như sau:

Thứ nhất, về mặt cá nhân, người đóng BHXH rút tiền ra một lần sẽ dễ tiêu hết trong thời gian ngắn như để mua sắm đồ đạc, vật dụng, làm nhà, ăn tiêu... không bảo đảm được mục tiêu an sinh cho cuộc sống của họ khi về già.

Khi tiếu hết tiền người dân không còn nguồn tích lũy phục vụ khi về già như vậy thì gánh nặng an sinh xã hội lại đổ lên đầu nhà nước. Nhà nước lại phải lo chính sách an sinh, lại phải hỗ trợ cho người dân khi về già, gánh nặng an sinh xã hội đã nặng càng thêm nặng. Như vậy, việc này sẽ khó đạt được mục tiêu an sinh cho cá nhân.

Thứ hai, về mặt cộng đồng, phải hiểu rõ hơn về quỹ BHXH được tạo lên từ nguồn đóng góp của cả cộng đồng, bao gồm cả người lao động và doanh nghiệp. Nói cách khác, mục tiêu của quỹ là đóng ít nhưng nhiều người đóng và đóng lâu dài mới bảo đảm sự ổn định cho quỹ.

Nếu cho phép người đóng được rút quỹ một lần, trong trường hợp có khoảng 20-30% người đóng đồng loạt muốn rút quỹ thì nguy cơ cạn quỹ là rất cao, khó bảo đảm được mục tiêu an sinh xã hội cộng đồng.

Chưa nói tới trường hợp xã hội có những biến động tiêu cực như dịch bệnh, thiên tai, địch họa làm ảnh hưởng tới thu nhập, công việc của người lao động, quỹ BHXH cũng phải chi ra những khoản hỗ trợ đột biến. Điều này ít nhiều sẽ tác động nghiêm trọng tới sự cân bằng của nguồn quỹ.

Từ những phân tích trên, PGS.TS Mạc Văn Tiến khẳng định, ông không ủng hộ đề xuất cho phép người lao động được rút quỹ một lần.

"Trên thế giới cũng không có quốc gia nào cho rút BHXH một lần như vậy cả vì cho rút như vậy là không đúng mục tiêu.

Mặt khác, không có quy định nào cho phép người lao động rút quỹ một lần lại bị giảm đi 50%, đó là quy định vô lý. Người lao động tham gia đóng bảo hiểm, tới khi rút tiền ra phải được tính đúng, tính đủ, không thể có chuyện giảm đi 50% vì rút trước hay rút sau được.

Tôi không hiểu hàm ý của đề xuất trên như thế nào? Có phải cơ quan đề xuất đang có hàm ý là xử phạt những người rút trước để răn đe, hạn chế người lao động rút quỹ một lần không? Kể cả với hàm ý như vậy cũng là vô lý, không có căn cư cả về mặt kinh tế và xã hội, không phù hợp với cách thức quản trị hiện đại", vị chuyên gia chỉ rõ.

Từ sự bất cập nêu trên, PGS.TS Mạc Văn Tiến cho rằng, thay vì áp dụng những biện pháp bất hợp lý để hạn chế người lao động rút quỹ một lần thì nên ra quy định không cho rút một lần để vừa bảo đảm được công tác quản lý, vừa bảo đảm được mục tiêu.

Trong trường hợp khác, cũng có thể đề xuất thực hiện theo cách thức của nhiều nước trên thế giới đang áp dụng đó là coi quỹ bảo hiểm như một quỹ đầu tư.

"Người lao động có thể vay quỹ BHXH thay vì rút quỹ BHXH một lần, sau đó khi có tiền người lao động sẽ hoàn trả lại phần vay.

Tất nhiên, hợp đồng vay quỹ sẽ đi kèm với các điều kiện bảo đảm rất chặt chẽ, buộc người lao động khi vay quỹ phải có trách nhiệm và nghĩa vụ hoàn trả lại quỹ đúng quy định.

Thực hiện theo cách này, tôi nghĩ là sẽ nhân văn và bảo đảm được đúng mục tiêu", vị chuyên gia đề xuất.

Lam Lam