Logo Cung Cấp
Nga tránh gọi Iran là đồng minh

Nga tránh gọi Iran là đồng minh

1 năm trước baodatviet.vn

Các nhà ngoại giao Nga và ngay cả Tổng thống Putin đã tránh gọi Iran là đồng minh, tránh mọi cam kết nghiêm túc đối với Iran.


Lựa chọn chiến lược khó khăn

Theo tờ Thời báo Nhật Bản, Tướng Qassem Soleimani, chỉ huy đơn vị Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, người thiệt mạng trong vụ không kích của Mỹ ở sân bay quốc tế Baghdad là người từng thuyết phục Tổng thống Nga Vladimir Putin can thiệp quân sự vào Syria năm 2015.

Dù Nga phủ nhận thông tin này, song giới phân tích cho rằng cái chết của Soleimani khiến Nga phải thay đổi tính toán trong khu vực khi căng thẳng leo thang.

Sau khi có thông tin về cái chết của Tướng Soleimani, Bộ Quốc phòng Nga đã ca ngợi “sự đóng góp to lớn” của nhân vật này trong việc đánh bại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng ở Syria.

Bộ Quốc phòng Nga đánh giá cao Tướng Soleimani vì đã tiến hành một chiến dịch lâu dài chống IS trước khi Mỹ thành lập một liên minh chống tổ chức khủng bố này.

Chiếc xe chở Tướng Q. Soleimani của Iran cháy rụi sau khi trúng tên lửa Mỹ

Theo giới phân tích, nếu Iran không thành lập cái gọi là “Trục Kháng cự” bao gồm lực lượng Hezbollah ở Lebanon và các nhóm vũ trang khu vực khác thì việc Nga can dự vào cuộc xung đột Syria sẽ không có ý nghĩa gì.

Hezbollah và các lực lượng Iran, dưới sự chỉ huy của Tướng Soleimani, đã điều quân khi Nga còn chưa sẵn sàng. Điều đó đã hỗ trợ quân đội chính phủ Syria đối đầu các đối thủ, trong đó có Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do Mỹ hậu thuẫn.

Lâu nay, phương Tây luôn cho rằng Nga quan tâm hạn chế vai trò của Iran tại Syria bởi vì Điện Kremlin không kiểm soát được Iran hay Hezbollah.

Nga cũng không muốn dính sâu vào cuộc khủng hoảng Syria mà chỉ ủng hộ các lực lượng sẵn sàng coi lợi ích kinh tế và quân sự của Nga cao hơn của Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 3/2019, Đại sứ Nga tại Lebanon Alexander Zasypkin nói: “Tôi phải nói thẳng rằng ảnh hưởng của Iran đối với chế độ Syria sẽ không bị hạn chế.

Một liên minh mạnh mẽ, không thể lay chuyển đang tồn tại giữa Damascus, Tehran và Hezbollah. Và nó vẫn sẽ như vậy trong tương lai”.

Binh sĩ Nga tham gia tuần tra chung với Thổ Nhĩ Kỳ tại miền Bắc Syria

Các nhà ngoại giao Nga và ngay cả Tổng thống Putin đã tránh gọi Iran là đồng minh.

Tờ Thời báo Nhật Bản giải thích rằng Nga chỉ coi đây là phần chính trong dàn xếp địa chính trị mà họ không muốn thay thế bằng một liên minh thân Mỹ. Nga cũng đã tránh mọi cam kết nghiêm túc đối với Iran.

Trong một nỗ lực để khẳng định mình là một nhà trung gian hòa giải ở Trung Đông, chứ không phải là một phần trong các bên tham chiến ở khu vực, Tổng thống Putin còn hợp tác với kẻ thù của Iran là Israel, và hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ, tham vọng khu vực của nước này thường xung đột với tham vọng của Iran.

Giới phân tích cho rằng Moscow hiện không muốn thay đổi những gì đã được thiết lập. Do đó, Nga sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực trả đũa nào của Iran.

Nhưng trong trường hợp Iran có hành động trả đũa khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, Nga có thể sẽ phản phản ứng, thậm chí thay đổi các tính toán trong khu vực.

Nhà phân tích quân sự Nga Pavel Felgenhauer đã liên tưởng cái chết của Tướng Soleimani với vụ ám sát Archduke Ferdinand ở Sarajevo năm 1914, sự kiện khởi đầu Thế chiến I.

Một kịch bản tiềm năng mà ông miêu tả là cuộc không kích của Iran nhằm vào Israel và phản ứng của Israel trước các lực lượng Iran và các nhóm thân Iran ở Syria có thể gây nguy hiểm cho binh sỹ Nga.

Nga đang vững chân ở Syria và không muốn Iran gây chiến?

Bên cạnh đó, leo thang căng thẳng giữa Iran và Mỹ có thể gây ra tác động trên quy mô chiến lược, làm xáo trộn cán cân địa chính trị mà Nga đã mất công tạo dựng khi can dự ở Syria.

Trong trường hợp chiến tranh nổ ra, Iran được cho là khó đứng vững và khi đó Nga phải tính tới kịch bản thay thế "Trục Kháng cự" ở Syria, một sự sắp xếp nào đó giúp Nga không cần phải tăng thêm quân nhưng vẫn duy trì được lợi ích, đặc biệt là các căn cứ quân sự.

Những sự kiện thời gian qua cho thấy Nga đang “nhắm” tới Thổ Nhĩ Kỳ bất chấp đây là một đồng minh của Mỹ. Vấn đề nằm ở chỗ, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayip Erdogan lại muốn người đồng cấp Syria phải ra đi. Tìm kiếm sự thỏa hiệp với Ankara, Moscow buộc phải tính tới chi tiết này trong khi nghe ngóng các động thái của Mỹ đối với Iran.

Mỹ chỉ gây rối Iran?

Liên quan tới chính sách của Mỹ đối với Iran, trang Bloomberg đã lật lại một loạt biên bản ghi nhớ hồi năm 2019 để phác họa đường lối của Washington.

Theo đó, vụ không kích sát hại Tướng Soleimani không chỉ nhằm ngăn chặn hàng loạt vụ tấn công nhằm vào Mỹ mà còn gây rối chế độ của Iran.

Mục tiêu gây rối chế độ được vạch ra trong hàng loạt bản ghi nhớ đã được công khai và gửi đến cựu Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton vào tháng 5 và 6/2019 - giai đoạn mà loạt leo thang căng thẳng mới nhất của Iran bắt đầu tại Vịnh Ba Tư.

Tác giả của các bản ghi nhớ này là David Wurmser, một cố vân lâu năm của Bolton, khi đó còn là cố vấn cho Hội đồng An ninh Quốc gia.

Các bản ghi nhớ của Wurmser cho thấy chính quyền của ông Trump đã thảo luận về việc tấn công Tướng Soleimani ngay từ khi cuộc khủng hoảng hiện nay bắt đầu, tức là cách đây khoảng 7 tháng.

Ngoài ông Bolton, các bản ghi nhớ này còn được chia sẻ với các quan chức cấp cao trong Bộ Ngoại giao.

Người dân Iran biểu tình phản đối Mỹ không kích sát hại tướng Soleimani

Tháng 5/2019, Iran bắt đầu đánh chìm các tàu chở dầu để đáp trả quyết định của Tổng thống Trump siết chặt các lệnh trừng phạt đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran.

Tháng 6/2019, Iran bắn hạ một máy bay do thám không người lái của Mỹ. Sau đó, Iran bị cáo buộc tấn công các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia.

Theo truyền thông My, nước này suýt nữa đã đáp trả vụ bắn rơi máy bay không người lái hồi tháng 6/2019 bằng các vụ tấn công của mình, song ông Trump đã quyết định hoãn vụ tấn công này chỉ 10 phút trước khi các tên lửa được phóng đi.

Theo Bloomberg, trong tháng 5/2019, ông Bolton đã yêu cầu Lầu Năm Góc và cộng đồng tình báo đưa ra các lựa chọn quân sự mới để đối phó Iran, bao gồm một lựa chọn tấn công Tướng Soleimani.

Các cơ quan do thám Mỹ đã bắt đầu vạch ra các tiền đồn của Iran ở Trung Đông và theo dõi các địa điểm đồn trú của các chỉ huy của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Iran không mạnh như những gì được tuyên bố?

Sau khi Iran bắn hạ máy bay không người lái, Wurmsmer đã cố vấn cho Bolton rằng sự đáp trả của Mỹ nên công khai.

Wurmser viết trong bản ghi nhớ ngày 22/6/2019: “Sự đáp trả này có thể bao gồm một hành động tấn công vào một mục tiêu như Soleimani hoặc các trợ thủ hàng đầu của ông ta”.

Như vậy, Mỹ không cần phải thực sự leo thang quân sự nhưng đã khiến Iran căng thẳng tột độ.

Chính điều này đã khiến Iran mắc sai lầm, điển hình là vụ bắn “nhầm” máy bay Boeing 737-800 của hãng hàng không quốc tế Ukraine khiến 176 người thiệt mạng.

Có nhiều ý kiến chỉ trích Mỹ đã leo thang không cần thiết, đầy khiêu khích và vô trách nhiệm trong đối đầu với Iran đến mức căng thẳng cực độ và chính sách của Mỹ đã góp phần vào thảm kịch này.

Trong khi các nhà lãnh đạo ở Washington chưa chắc đã “chất vấn lương tâm và suy nghĩ lại” như lời khuyên của giới phân tích thì ở Tehran hiện đã có những dấu hiệu hỗn loạn nhất định.

Đông Triều