Logo Cung Cấp
Hoàn thiện thể chế cho chặng đường phát triển mới

Hoàn thiện thể chế cho chặng đường phát triển mới

11 tháng trước nhandan.com.vn

Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang tập trung tổng kết nhiều nghị quyết quan trọng của Đảng về xây dựng pháp luật, làm sao nhận thức rõ những điểm nghẽn để giải phóng nguồn lực cho giai đoạn phát triển mới của đất nước là một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt tuần qua tại kỳ họp thứ tám, Quốc hội khóa XIV.


Báo cáo giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), Bộ trưởng Tư pháp Lê Thành Long cho biết: Trong giai đoạn 2005 - 2019, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành 269 luật, 30 pháp lệnh, 34 nghị quyết; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành hơn 1.700 nghị định, hơn 1.000 quyết định; bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ ban hành gần 10.500 thông tư, thông tư liên tịch; địa phương ban hành gần 152 nghìn nghị quyết của hội đồng nhân dân các cấp. Các VBQPPL này đã đóng góp trực tiếp, quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước.

Đồng tình với đánh giá nêu trên, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, hệ thống pháp luật của một quốc gia luôn phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, minh bạch, khả thi, dễ tiếp cận, dễ thực hiện. Tuy nhiên, ở nước ta, nhiều vấn đề nóng phát sinh trong đời sống xã hội còn thiếu VBQPPL điều chỉnh, hệ thống pháp luật trong nhiều lĩnh vực chồng chéo, không ít nội dung mâu thuẫn, xung đột, thiếu thống nhất giữa các luật, giữa các điều trong một luật, thậm chí mâu thuẫn chính trong một điều luật. Về nguyên tắc, luật được ban hành là áp dụng được ngay, nhưng phần lớn hiện nay vẫn phải có nghị định, thông tư hướng dẫn mới thực hiện được. Điều này dẫn đến việc, văn bản hướng dẫn thi hành có thể không đúng với nội hàm của luật, không rõ nghĩa, dễ bị hiểu sai, vận dụng khác nhau, bị lợi dụng lách luật. Hậu quả thể hiện rõ nhất là tình trạng cục bộ trong xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành luật vẫn tồn tại, trở thành rào cản gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp. Trong một số trường hợp, ngay cả khi Chính phủ đã thống nhất quan điểm thì đại diện bộ, ngành vẫn nói ngược lại để bảo vệ lợi ích riêng của mình...

Có ý kiến cho rằng, những điểm nghẽn này đã kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước, nếu nhận thức rõ hơn, sớm tập trung tháo gỡ thì năm 2019, tốc độ tăng trưởng GDP không chỉ dừng lại ở con số 6,8%. Nhận định này hoàn toàn có cơ sở, bởi theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của Bộ Tư pháp, trong các lĩnh vực dân sự, kinh tế, hình sự, hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước giai đoạn 2005 - 2018, tuổi đời trung bình của các luật dưới 10 năm, một số luật dưới ba năm, cá biệt có luật chưa có hiệu lực đã phải sửa, từ đó gây khó khăn cho việc thực thi nhiệm vụ của các cấp, các ngành, ảnh hưởng hoạt động của doanh nghiệp và đời sống người dân. Đại biểu Mai Hồng Hải (Hải Phòng) dẫn chứng liên quan tiến độ sử dụng đất của các dự án đầu tư, Nghị định của Chính phủ quy định những trường hợp được xem là bất khả kháng, ảnh hưởng tiến độ sử dụng đất của dự án đầu tư như: do ảnh hưởng trực tiếp của thiên tai, thảm họa môi trường, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh… Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều dự án đầu tư bị chậm tiến độ đưa đất vào sử dụng không phải do các nguyên nhân trên, mà xuất phát từ các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền như việc điều chỉnh quy hoạch, việc thanh tra, kiểm tra… nhưng các nguyên nhân này lại không được xem là bất khả kháng. Trong trường hợp này, dù không phải do lỗi của nhà đầu tư nhưng họ vẫn bị xử lý vì chậm đưa đất vào sử dụng, thậm chí bị thu hồi đất thực hiện dự án. Đây là một bất cập rất lớn, gây thiệt hại cho nhà đầu tư, ảnh hưởng tới môi trường đầu tư nhưng vẫn chưa được xem xét sửa đổi, cho dù doanh nghiệp và chính quyền địa phương kiến nghị nhiều lần. Có đại biểu nêu thí dụ, các văn bản hiện hành của Chính phủ cho phép nhà đầu tư thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không có ràng buộc kèm theo dự án đầu tư. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều nhà đầu tư lập dự án để có được quyền sử dụng đất, nhưng sau đó không thực hiện dự án mà chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho nhà đầu tư khác để kiếm lời. Tình trạng này tiếp diễn đối với các nhà đầu tư tiếp theo, dẫn đến đất đai bị tư nhân chuyển nhượng kiếm lời, còn dự án đầu tư như kỳ vọng thì không được triển khai. Đây chính là một trong những nguyên nhân cơ bản khiến việc sử dụng đất còn lãng phí, là căn nguyên của tiêu cực trong việc giao đất, cho thuê quyền sử dụng đất để thực hiện dự án...

Ghi nhận ý kiến qua các phiên thảo luận tại hội trường, tại tổ cũng như bên hành lang Quốc hội, nhiều đại biểu chỉ ra nguyên nhân sâu xa của hạn chế, bất cập nằm ở năng lực hoạch định, phân tích chính sách của đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, pháp luật dù hoàn thiện đến đâu cũng khó đuổi kịp “hơi thở” hằng ngày của cuộc sống, việc cố gắng xây dựng, ban hành các VBQPPL ngày càng đầy đủ chỉ là một trong số các yếu tố hướng tới. Trong bối cảnh công tác xây dựng pháp luật đáp ứng yêu cầu vẫn còn gian nan, trước mắt Chính phủ cần tập trung tháo gỡ ngay những khó khăn, bất cập do sự chồng chéo, mâu thuẫn, thường xuyên rà soát loại bỏ các nội dung lạc hậu, quy định thiếu minh bạch nhằm gỡ bỏ các rào cản, giải phóng nguồn lực cho đất nước. Các nội dung này cũng cần đặt ra đối với hệ thống chính trị khi triển khai xây dựng văn kiện trình đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội XIII của Đảng.

VĨNH KHANG

Tin cùng danh mục